Pisownia "nie" z różnymi częściami mowy
Usunięcie najstarszej „furtki” ortograficznej
Sposób zapisu partykuły przeczącej „nie” w otoczeniu różnych części mowy przez wieki kształtował się w oparciu o subtelności znaczeniowe i morfologiczne. Najbardziej kłopotliwy obszar dotyczył imiesłowów przymiotnikowych. Poprzednie ustalenia normatywne uzależniały zapis partykuły od funkcji semantycznej: jeśli wyraz tracił cechy czynności na rzecz trwałej cechy, stosowano zapis łączny (niepalący — jako osoba bez tego nałogu), a jeśli podkreślano chwilowość i czynność, dozwolony był zapis rozdzielny (nie palący w tej chwili). Ta „świadoma pisownia rozdzielna” z 1997 r. stanowiła pole minowe dla piszących. W ramach reformy wdrożonej w 2026 r. Rada Języka Polskiego zlikwidowała ten podział, wprowadzając prostą regułę.
Imiesłowy zawsze łącznie
Od 2026 roku obowiązuje prosta zasada: „nie” z imiesłowami przymiotnikowymi piszemy zawsze łącznie. Dotyczy to cząstki „nie” z imiesłowami przymiotnikowymi — zarówno czynnymi, jak i biernymi — niezależnie od tego, czy w danym zdaniu interpretuje się je czasownikowo, czy przymiotnikowo.
| Niecofnięty | Niedymiący | Niepalący |
| Nieustający | Nieżyjący | Niestosowany |
Nie trzeba już zastanawiać się, czy dany imiesłów „bardziej opisuje cechę” czy „bardziej czynność” — zawsze łącznie i koniec dyskusji.
Stopniowanie — koniec z wyjątkami
Druga ważna zmiana dotyczy łączenia partykuły „nie” z przymiotnikami i przysłówkami odprzymiotnikowymi. Historycznie obowiązywał rygor stopniowania: przymiotniki i przysłówki w stopniu równym pisano łącznie, natomiast w wyższym i najwyższym wymagana była pisownia rozłączna (np. nie wyższy, nie najlepiej).
Nowa kodyfikacja z 2026 roku scala ten podział. Od teraz zaprzeczenie z przymiotnikami i przysłówkami pisze się łącznie we wszystkich stopniach — równym, wyższym oraz najwyższym. Zgodnie z nową normą piszemy: niedobrze, nielepiej, nienajlepiej; niemiły, niemilszy, nienajmilszy; nieadekwatny, nieadekwatniej; nieżyciowy, nieżyciowo. Prosta zasada zamiast trzech wyjątków.